Przez wiele lat strażacy uczyli się, że pożary dzielimy na klasy A, B, C, D i F. Jednak rozwój elektromobilności, magazynów energii oraz urządzeń zasilanych akumulatorami litowo-jonowymi sprawił, że dotychczasowy podział przestał odzwierciedlać rzeczywiste zagrożenia.
Odpowiedzią na tę zmianę jest opublikowana norma ISO 3941:2026, która wprowadza nową grupę pożarową L obejmującą pożary ogniw i baterii litowo-jonowych. Jest to pierwszy międzynarodowy dokument, który jednoznacznie wskazuje, że pożary baterii wymagają odrębnego podejścia niż klasyczne pożary materiałów stałych czy cieczy palnych.
Sama klasa L nie oznacza jeszcze, że każda gaśnica została przebadana
Wprowadzenie klasy L jest bardzo ważnym krokiem, jednak warto pamiętać o jednej rzeczy.
Norma ISO 3941 określa klasyfikację pożarów, ale nie definiuje jeszcze metody badania gaśnic dla klasy L. Oznacza to, że obecnie nie istnieje europejski odpowiednik badań EN3 dla tej nowej grupy pożarowej.
Dlatego producenci stosują obecnie różne rozwiązania, a użytkownik często nie ma możliwości sprawdzenia, czy deklarowana skuteczność została rzeczywiście zweryfikowana w niezależnym laboratorium.
To właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabierają niezależne procedury badawcze wykonywane przez renomowane jednostki certyfikujące.
NTA 8133 – obecnie najbardziej wymagający test gaśnic do baterii Li-Ion
Najbardziej rozpoznawalnym protokołem badań jest dziś holenderska procedura NTA 8133, wykonywana między innymi przez Kiwa Fire Safety & Security.
W przeciwieństwie do prostych demonstracji marketingowych nie polega ona na ugaszeniu pojedynczego płomienia.
Badanie obejmuje rzeczywisty moduł baterii litowo-jonowej, kontrolowane wywołanie zjawiska thermal runaway oraz ocenę skuteczności środka gaśniczego według ściśle określonych kryteriów.
Podczas testu oceniane są między innymi:
- kontrolowane doprowadzenie baterii do zapłonu,
- czas zaniku płomieni,
- całkowity czas prowadzenia akcji gaśniczej,
- wystąpienie ponownego zapłonu,
- obserwacja przez minimum 20 minut po zakończeniu gaszenia,
- stan ogniw po zakończeniu testu.
To właśnie ponowny zapłon jest jednym z najważniejszych parametrów podczas oceny skuteczności gaśnicy do baterii.
Trzy niezależne próby zamiast jednego pokazu
Jednym z elementów, który wyróżnia NTA 8133, jest wykonanie trzech oddzielnych prób.
W przypadku gaśnicy Mobiak Hydrogel MBK22-LITHIUM-HGEL-6 badania wykonano na baterii o energii 600 Wh.
W dwóch próbach:
- nie wystąpił ponowny zapłon,
- test zakończył się wynikiem pozytywnym,
- spełniono wymagania procedury.
Pierwsza próba zakończyła się ponownym zapłonem po 3 minutach i 23 sekundach od zakończenia gaszenia, dlatego wynik został oznaczony jako negatywny. Wszystkie rezultaty zostały jednak opublikowane w raporcie badawczym, co pokazuje transparentność całej procedury.
To ważna różnica pomiędzy niezależnym laboratorium a pokazem marketingowym – publikowane są wszystkie wyniki, również te mniej korzystne.
W Polsce liczy się również certyfikat CNBOP
Niezależne badania skuteczności to jedno.
Drugim elementem jest możliwość legalnego stosowania gaśnicy na rynku polskim.
Przenośne gaśnice przeznaczone do ochrony przeciwpożarowej powinny posiadać świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB, potwierdzające zgodność z wymaganiami obowiązującymi w Polsce.
Gaśnica Hydrogel Mobiak posiada takie dopuszczenie oraz spełnia wymagania normy EN3 dla klas:
- 13A
- 25F
co oznacza, że oprócz zastosowań związanych z bateriami może być wykorzystywana również do klasycznych pożarów materiałów stałych oraz tłuszczów i olejów spożywczych.
Dla użytkowników oznacza to możliwość wykorzystania jednego urządzenia do znacznie szerszego zakresu zagrożeń niż wyłącznie pożary baterii.
O co warto pytać przed zakupem gaśnicy do baterii?
Pojawienie się klasy L spowoduje zapewne szybki wzrost liczby produktów oferowanych jako „gaśnice do baterii litowo-jonowych”.
Warto jednak zwracać uwagę nie tylko na opis handlowy, ale również na dokumentację techniczną.
Przed zakupem dobrze zapytać producenta o:
- wyniki niezależnych badań,
- zastosowaną metodykę testową,
- raport z laboratorium,
- parametry baterii wykorzystanej podczas badań,
- dopuszczenie CNBOP do stosowania w Polsce.
Dopiero komplet takich informacji pozwala świadomie ocenić, czy deklarowana skuteczność została rzeczywiście zweryfikowana.
Czy gaśnica rozwiązuje cały problem?
Oczywiście nie.
W przypadku dużych baterii trakcyjnych lub rozwiniętych pożarów pojazdów elektrycznych gaśnica stanowi jedynie jeden z elementów wyposażenia.
Coraz częściej wykorzystywane są również specjalistyczne płachty gaśnicze, które ograniczają rozprzestrzenianie płomieni oraz promieniowanie cieplne, ułatwiając prowadzenie działań ratowniczych oraz zabezpieczenie miejsca zdarzenia.
Więcej informacji na temat płacht gaśniczych stosowanych podczas pożarów pojazdów elektrycznych można znaleźć w naszym artykule: https://remiza.pl/pozary-baterii-li-ion-w-magazynach-i-wozkach-widlowych-nowe-zagrozenie-dla-strazakow-psp-i-osp/
Podsumowanie
Wprowadzenie klasy pożarowej L jest ważnym krokiem dla całego środowiska ochrony przeciwpożarowej. Pokazuje, że pożary baterii litowo-jonowych są dziś traktowane jako odrębna kategoria zagrożeń.
Jednocześnie warto pamiętać, że sama klasa L nie oznacza jeszcze istnienia jednolitych europejskich badań gaśnic. Do czasu opracowania nowych metod badawczych szczególnego znaczenia nabierają niezależne testy, takie jak NTA 8133, oraz krajowe dopuszczenia potwierdzające możliwość stosowania sprzętu w ochronie przeciwpożarowej.
Dla strażaków PSP i OSP oznacza to jedno – przy wyborze wyposażenia warto kierować się nie tylko deklaracjami producentów, ale przede wszystkim wynikami badań i dokumentami potwierdzającymi skuteczność oraz zgodność z obowiązującymi wymaganiami.
