W działaniach związanych z ochroną ludności, ratownictwem i obroną cywilną oświetlenie dużych powierzchni ma ogromne znaczenie. Nie chodzi jednak wyłącznie o liczbę lumenów. W praktyce równie ważne są mobilność, prostota obsługi, niezawodność oraz możliwość szybkiego dostarczenia sprzętu tam, gdzie nie dotrze samochód ratowniczy ani ciężka przyczepa.
Oświetlenie dużych powierzchni najczęściej kojarzy się z wysokim masztem ustawionym na przyczepie, wyposażonym w agregat prądotwórczy i kilka ruchomych lamp. Takie rozwiązania od lat wykorzystywane są na placach budowy, podczas robót drogowych oraz przy zabezpieczaniu wydarzeń. Zazwyczaj oferują strumień świetlny na poziomie około 150–200 tysięcy lumenów.
Wiele dostępnych obecnie przyczep wywodzi się jednak z konstrukcji projektowanych w czasach, gdy należało zasilać energochłonne lampy halogenowe. Wymagały one dużego agregatu, rozbudowanej instalacji i odpowiednio ciężkiej podstawy. Rozwój technologii LED całkowicie zmienił te proporcje. Bardzo wysoki strumień świetlny można dziś uzyskać przy znacznie mniejszym poborze energii, masie i rozmiarach urządzenia.
Producenci stanęli więc przed wyborem: dostosować dotychczasowe, ciężkie konstrukcje do nowych źródeł światła albo zaprojektować systemy od podstaw, wykorzystując wszystkie możliwości współczesnych diod LED. Z punktu widzenia ochrony ludności i obrony cywilnej szczególnie istotna jest ta druga droga.
Klasyczne przyczepy oświetleniowe nadal mogą pełnić ważną rolę. Sprawdzą się tam, gdzie zapewniono dobry dojazd oraz potrzebne jest długotrwałe oświetlenie zaplecza logistycznego, punktu przyjęcia ludności, obozowiska lub rozległej przestrzeni roboczej. Trzeba jednak pamiętać, że podobne zadania realizują maszty oświetleniowe zabudowane na samochodach pożarniczych.
Problem pojawia się wtedy, gdy miejsce działań znajduje się poza drogą, na grząskim terenie, w lesie, na wale przeciwpowodziowym, w pobliżu torowiska albo w rejonie zawalonych budynków i zniszczonej infrastruktury.
Przyczepa oświetleniowa waży często od kilkuset kilogramów do ponad tony. Wymaga pojazdu zdolnego do jej przetransportowania, odpowiedniego miejsca do ustawienia i czasu potrzebnego na uruchomienie. Jeżeli dojdzie do awarii masztu, agregatu lub systemu sterowania, cały zestaw może zostać wyłączony z pracy. Na placu budowy, gdzie istnieje przygotowany dojazd i stałe zaplecze techniczne, zwykle nie stanowi to większego problemu. Podczas działań kryzysowych sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Dobrym przykładem są katastrofy komunikacyjne w trudno dostępnym terenie. W przypadku wykolejenia pociągu, zderzenia składów albo katastrofy lotniczej miejsce działań może znajdować się daleko od utwardzonych dróg. Ratownicy muszą wówczas docierać do poszkodowanych pieszo i ręcznie przenosić sprzęt.
Jak realne jest takie zagrożenie, pokazały między innymi informacje z 2025 roku o uszkodzeniu infrastruktury kolejowej w rejonie miejscowości Mika na trasie Warszawa–Lublin. W szynie powstał ubytek o długości około jednego metra, a zdarzenie zostało później zakwalifikowane jako akt dywersji. Gdyby doszło do wykolejenia pociągu, działania ratownicze mogłyby objąć rozległy i trudno dostępny obszar wzdłuż torowiska.
Jeszcze wyraźniej skalę wyzwania pokazała katastrofa kolejowa pod Szczekocinami z 3 marca 2012 roku. Dwa pociągi pasażerskie zderzyły się czołowo po zmroku. Zginęło 16 osób, a 57 zostało rannych. W działaniach uczestniczyło 98 zastępów straży pożarnej, liczne zespoły ratownictwa medycznego, Policja oraz służby kolejowe. Akcja ratownicza rozpoczęła się nocą i była prowadzona w rejonie torowiska otoczonego polami i lasami.
W takich warunkach ciężki zestaw oświetleniowy może zostać ustawiony jedynie tam, dokąd prowadzi odpowiednia droga. Jednocześnie teren działań jest zbyt duży, aby właściwe warunki pracy zapewniły wyłącznie niewielkie najaśnice akumulatorowe. Potrzebne jest więc rozwiązanie łączące dużą moc z możliwością ręcznego przeniesienia i ustawienia lampy bezpośrednio przy strefie ratowniczej.
Podobny problem występuje podczas zawaleń budynków. Drogi dojazdowe mogą być zablokowane przez gruz, uszkodzone pojazdy lub elementy infrastruktury. Przewagę zyskuje wówczas sprzęt, który ratownicy mogą wnieść ręcznie i ustawić dokładnie tam, gdzie jest potrzebny. Pył, gruz i trudne warunki nie sprzyjają również skomplikowanym mechanizmom, obrotnicom oraz rozbudowanym systemom automatycznego podnoszenia i sterowania lampami.
Kolejnym przykładem są działania przeciwpowodziowe. Praca na wałach, w terenie podmokłym lub oddalonym od utwardzonych dróg wymaga sprzętu, który można przewieźć quadem, lekkim pojazdem terenowym albo przenieść przez ratowników. Sama moc światła nie wystarczy. Zestaw musi być lekki, prosty i odporny na warunki terenowe.
Dlatego w działaniach związanych z ochroną ludności i obroną cywilną coraz większe znaczenie zyskują przenośne systemy oświetleniowe dużej mocy. Ich podstawową zaletą jest możliwość szybkiego transportu oraz pracy w miejscach, do których klasyczny zestaw przyczepowy nie dotrze. Lampę, maszt i źródło zasilania można rozdzielić pomiędzy ratowników, przewieźć quadem lub dostarczyć razem z innym lekkim wyposażeniem.
Istotna jest również elastyczność zasilania. Nowoczesne zestawy mogą pracować z sieci energetycznej, agregatu prądotwórczego, magazynu energii albo dedykowanych akumulatorów. Pozwala to dostosować sposób pracy do warunków na miejscu. W otwartym terenie można wykorzystać niewielki agregat, natomiast wewnątrz hal, magazynów i innych zamkniętych obiektów dużą zaletą będzie zasilanie akumulatorowe, które nie powoduje emisji spalin i nie generuje hałasu.
Równie ważna jest prostota obsługi. Po rozstawieniu sprzęt powinien być gotowy do pracy bez długiego ustawiania kierunku świecenia, sterowania każdą lampą osobno oraz obsługi skomplikowanych systemów mechanicznych. Im mniej elementów podatnych na uszkodzenie, tym większa szansa, że urządzenie zadziała wtedy, gdy będzie naprawdę potrzebne.
W naszej ofercie znajdują się przenośne lampy dookólne przeznaczone do oświetlania dużych powierzchni. Dostępne rozwiązania mogą być montowane na lekkich masztach korbowych lub przenośnych masztach pneumatycznych. Konfigurację dobiera się do potrzeb użytkownika, planowanego sposobu transportu i warunków, w których sprzęt będzie wykorzystywany.
Najmocniejszy zestaw został oparty na lampie dookólnej LUMAPHORE 1500XLG, osiągającej strumień świetlny 220 800 lumenów. Lampa pobiera 1500 W energii i waży 17 kilogramów. W połączeniu z masztem korbowym, skrzynią transportową oraz niewielkim agregatem prądotwórczym o mocy około 2 kW cały zestaw może zostać przetransportowany i uruchomiony przez 2–3 osoby. Pozwala to oświetlić rozległą przestrzeń bez konieczności używania ciężkiej przyczepy.
Dostępne są również lampy o strumieniu świetlnym przekraczającym 120 000 lumenów, w tym modele przystosowane do zasilania sieciowego i akumulatorowego.
Takie rozwiązania sprawdzają się szczególnie tam, gdzie potrzebne jest mocne oświetlenie bez hałasu agregatu oraz emisji spalin.
Przewaga mobilnych systemów nie sprowadza się jedynie do mniejszej masy i rozmiarów. Najważniejsza jest możliwość ich dostosowania do sytuacji. Ten sam zestaw może pracować na miejscu katastrofy komunikacyjnej, podczas działań przeciwpowodziowych, przy zawalonym budynku, na zapleczu logistycznym, w hali lub na otwartej przestrzeni. Może być wykorzystywany samodzielnie albo uzupełniać maszty oświetleniowe zamontowane na samochodach ratowniczych.
W działaniach ochrony ludności i obrony cywilnej nie zawsze najlepiej sprawdzi się największe i najcięższe urządzenie. Często większą wartość ma sprzęt, który można szybko dostarczyć, łatwo rozstawić i bezpiecznie uruchomić w trudnych warunkach. Dlatego mobilność, niska masa, prosta konstrukcja oraz wysoka moc świetlna powinny być jednymi z najważniejszych kryteriów wyboru systemu do oświetlania dużych powierzchni.
W naszej ofercie znajdziesz również:
- Najaśnice akumulatorowe o ciągłej mocy od 16000 lumenów,
- Przedłużacze w standardzie IP67,
- Banki energii do pracy w najtrudniejszych warunkach,
- Namiotowe zestawy oświetleniowe,
- Pompy elektryczne MAST,
- Przedłużacze, lampy i pompy do stref zagrożonych wybuchem.
Więcej na www.headu.pl – zapraszamy do kontaktu!
