Strażacy od pierwszych dni służby stają twarzą w twarz z dramatycznymi wydarzeniami. Wypadki drogowe, pożary, akcje ratunkowe – każde z nich zostawia ślad w psychice. Szczególnie narażeni są młodzi strażacy, którzy dopiero zaczynają swoją drogę zawodową. Brak doświadczenia w radzeniu sobie z emocjami sprawia, że ryzyko rozwoju stresu pourazowego (PTSD) jest w tej grupie wyższe.
Czym jest stres pourazowy?
PTSD to zaburzenie, które pojawia się po doświadczeniu lub byciu świadkiem traumatycznych zdarzeń. Objawy obejmują m.in. natrętne wspomnienia, koszmary, problemy ze snem, drażliwość, poczucie odrętwienia czy unikanie rozmów i sytuacji przypominających traumę.
W przypadku młodych strażaków to szczególnie trudne – pierwsze akcje ratunkowe często wywołują silny wstrząs emocjonalny i mogą zachwiać wiarą w swoje możliwości.
Dlaczego młodzi strażacy są szczególnie narażeni?
Wejście w służbę to często realizacja marzeń, poczucie misji i dumy. Zderzenie z rzeczywistością – widokiem cierpienia, tragedii rodzin, śmierci – bywa dla młodych szokiem. Brak wcześniejszego przygotowania emocjonalnego i małe doświadczenie w radzeniu sobie z trudnymi obrazami mogą prowadzić do szybszego rozwoju stresu pourazowego.
Statystyki pokazują, że problem jest realny. Według WHO na świecie co 40 sekund ktoś odbiera sobie życie, a co 3 sekundy ktoś podejmuje próbę samobójczą. W Polsce w 2023 roku aż 2139 prób samobójczych dotyczyło osób niepełnoletnich. To dowód, że młodzi ludzie potrzebują szczególnego wsparcia – również w straży pożarnej.
Jak wzmacniać odporność psychiczną młodych strażaków?
Odporność psychiczna to zdolność do podnoszenia się po trudnych doświadczeniach i powrotu do równowagi. Nie oznacza braku emocji, lecz umiejętność poradzenia sobie z nimi. Można ją wzmacniać – zarówno u młodych kobiet, jak i mężczyzn.
Wsparcie dla młodych kobiet w straży
Budowanie pewności siebie – zauważanie własnych sukcesów, nawet drobnych.
Zdrowe granice -umiejętność odmawiania i niebrania na siebie zbyt wielu obowiązków.
Wsparcie koleżanek i mentorek -rozmowa i wspólne przeżywanie trudnych emocji.
Ćwiczenia relaksacyjne – techniki oddechowe czy joga, pływanie, spacer, które pomagają przywrócić spokój.
Jasne komunikowanie – mówienie wprost o swoich potrzebach i emocjach, także w męskim otoczeniu.
Wsparcie dla młodych mężczyzn w straży
Akceptacja emocji -uznanie, że strach czy bezradność są naturalne i nie świadczą o słabości.
Otwarta rozmowa – dzielenie się doświadczeniami z kolegami lub specjalistą zamiast izolowania się.
Zmiana podejścia do siły – proszenie o pomoc to dowód odwagi, a nie porażki.
Sport i ruch – jako sposób na rozładowanie napięcia.
Solidarność w zespole – tworzenie więzi opartych na wsparciu, a nie wyłącznie na rywalizacji.
Dlaczego to takie ważne?
Jeśli nauczysz się wzmacniać swoją odporność psychiczną, łatwiej poradzisz sobie z trudnymi doświadczeniami, zmniejszysz ryzyko depresji i rozwoju PTSD. Zyska na tym nie tylko Twoje zdrowie, ale też bezpieczeństwo całej jednostki – strażak w równowadze to strażak, który skuteczniej pomaga innym.
Źródło: FUNDACJA COMMUNICARE
