Rosnąca liczba samochodów elektrycznych, magazynów energii oraz urządzeń zasilanych bateriami litowo-jonowymi sprawia, że jednostki OSP coraz częściej spotykają się z nowym typem zagrożeń pożarowych.
Jeszcze kilka lat temu temat pożarów baterii Li-ion dotyczył głównie dużych miast i pojedynczych zdarzeń z udziałem samochodów elektrycznych. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Pojazdy elektryczne pojawiają się już praktycznie w każdej gminie, a zagrożenia związane z akumulatorami litowo-jonowymi występują również w:
- hulajnogach elektrycznych,
- magazynach energii,
- instalacjach fotowoltaicznych,
- wózkach widłowych,
- obiektach przemysłowych i logistycznych.
To powoduje, że coraz więcej jednostek OSP szuka możliwości zdobycia nowej wiedzy oraz praktycznych umiejętności związanych z działaniami przy pożarach baterii Li-ion.
Spis treści
- Dlaczego pożary Li-ion są wyzwaniem dla OSP
- Program ORLEN na Straży – szansa na rozwój jednostek
- Jak wyglądają nowoczesne szkolenia Li-ion
- Płachty gaśnicze i izolowanie pożaru
- Najczęstsze błędy podczas działań
- Systemy wodne i procedury bezpieczeństwa
- Kontrola temperatury po akcji
- Q&A dla strażaków
Dlaczego pożary Li-ion są tak trudne?
Baterie litowo-jonowe mogą ulegać zjawisku thermal runaway, czyli gwałtownej reakcji chemicznej prowadzącej do bardzo szybkiego wzrostu temperatury oraz emisji palnych gazów.
Z punktu widzenia strażaków oznacza to kilka kluczowych problemów:
- możliwość ponownego zapłonu nawet po ugaszeniu płomieni,
- bardzo wysoką temperaturę pożaru,
- trudność w ocenie sytuacji bez kamery termowizyjnej,
- konieczność długotrwałego monitorowania miejsca zdarzenia.
W praktyce działania przy pożarach Li-ion często wyglądają zupełnie inaczej niż klasyczne gaszenie samochodu spalinowego.
Program ORLEN na Straży – możliwość finansowania szkoleń i sprzętu
Dużym wsparciem dla jednostek OSP jest program:
Program umożliwia uzyskanie dofinansowania m.in. na:
- szkolenia specjalistyczne,
- rozwój kompetencji ratowników,
- doposażenie jednostek,
- działania związane z nowoczesnymi zagrożeniami.
W praktyce coraz więcej jednostek wykorzystuje program do organizacji szkoleń związanych z pożarami baterii litowo-jonowych oraz nowoczesnych pojazdów.
Jak wyglądają nowoczesne szkolenia Li-ion?
Nowoczesne szkolenia obejmują zarówno część teoretyczną, jak i praktyczną.
Podczas zajęć omawiane są między innymi:
- charakterystyka pożarów baterii Li-ion,
- zagrożenia dla ratowników,
- procedury bezpieczeństwa,
- izolowanie pożaru,
- wykorzystanie kamer termowizyjnych,
- organizacja miejsca działań.
Coraz częściej szkolenia obejmują również ćwiczenia praktyczne z wykorzystaniem:
- płacht gaśniczych,
- specjalistycznych środków gaśniczych,
- sprzętu do monitorowania temperatury.
Płachty gaśnicze – izolowanie zamiast klasycznego gaszenia
Jednym z rozwiązań coraz częściej wykorzystywanych podczas szkoleń są:
👉 płachty gaśnicze do pożarów Li-ion
Ich zadaniem nie jest klasyczne „ugaszenie” baterii, ale:
- ograniczenie dostępu tlenu,
- zmniejszenie rozprzestrzeniania się ognia,
- ograniczenie zadymienia,
- stabilizacja sytuacji operacyjnej.
To bardzo ważna zmiana podejścia w działaniach związanych z pożarami Li-ion.
⚠️ Najczęstsze błędy podczas działań
Strażacy uczestniczący w szkoleniach bardzo często zwracają uwagę na kilka powtarzających się błędów:
❌ traktowanie baterii jak zwykłego pożaru,
❌ brak kontroli temperatury po zakończeniu działań,
❌ niewłaściwe użycie sprzętu,
❌ brak izolacji miejsca zdarzenia.
Szczególnie ważny jest jeden element:
👉 płachty gaśnicze powinny być stosowane zgodnie z procedurą producenta – bez podawania wody pod płachtę.
Systemy wodne i procedury bezpieczeństwa
Na rynku pojawia się coraz więcej specjalistycznych rozwiązań do działań przy pożarach pojazdów elektrycznych, w tym systemy podawania dużej ilości wody bezpośrednio pod pojazd, takie jak:
Rozwiązania tego typu zostały zaprojektowane głównie do intensywnego chłodzenia baterii trakcyjnej dużą ilością wody.
Jednocześnie coraz więcej jednostek wykorzystuje również płachty gaśnicze, których zadaniem jest przede wszystkim:
- izolowanie pożaru,
- ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia,
- zmniejszenie zadymienia,
- stabilizacja sytuacji operacyjnej.
Bardzo ważne jest jednak, aby nie łączyć obu metod jednocześnie w sposób niezgodny z procedurą.
Podawanie dużej ilości wody pod szczelnie rozłożoną płachtę może prowadzić do:
- gromadzenia gorących gazów,
- wzrostu ciśnienia pod materiałem,
- utrudnienia kontroli sytuacji,
- ryzyka uszkodzenia płachty.
Dlatego kluczowe znaczenie ma:
stosowanie sprzętu zgodnie z jego przeznaczeniem oraz procedurami producenta.
Kontrola temperatury po zakończeniu działań
Jednym z najważniejszych elementów działań przy pożarach Li-ion jest monitorowanie temperatury baterii po zakończeniu akcji.
Do tego celu coraz częściej wykorzystywane są kamery termowizyjne, które pozwalają:
- wykrywać ponowne wzrosty temperatury,
- ocenić skuteczność izolacji,
- ograniczyć ryzyko ponownego zapłonu.
🎥 Zobacz szkolenie i testy w praktyce
🎥 Ćwiczenia praktyczne z użycia płachty gaśniczej
Ćwiczenia praktyczne z izolowania pożaru pojazdu elektrycznego przy użyciu płachty gaśniczej.
🎥 Thermal runaway – rozwój pożaru baterii Li-ion
Przebieg zjawiska thermal runaway podczas pożaru baterii litowo-jonowej.
Specjalistyczne środki gaśnicze do baterii Li-ion
Płachtą gaśniczą dedykowaną do działań PSP / OSP jest Bridgehill CAR PRO X, która przeszła pozytywnie testy i posiada rekomendację CNBOP.
W działaniach coraz częściej wykorzystywane są również:
👉 gaśnice do baterii litowo-jonowych
Ich zadaniem jest:
- chłodzenie baterii,
- ograniczenie reakcji chemicznej,
- wsparcie działań izolacyjnych.
Q&A – najczęstsze pytania strażaków
Czy pożar baterii Li-ion można całkowicie ugasić?
Można opanować sytuację, ale reakcja chemiczna może trwać dalej.
Czy pożar może wrócić?
Tak. Ponowny zapłon może wystąpić nawet po kilku godzinach.
Czy każda jednostka OSP powinna szkolić się z Li-ion?
Coraz więcej wskazuje na to, że tak – szczególnie jednostki działające przy drogach krajowych, magazynach i obiektach przemysłowych.
Czy program ORLEN na Straży pozwala finansować takie szkolenia?
Tak, wiele jednostek wykorzystuje program do rozwoju kompetencji związanych z nowoczesnymi zagrożeniami.
Czy można jednocześnie używać płachty i systemów wodnych?
Tylko zgodnie z procedurami producentów i przy zachowaniu odpowiednich zasad bezpieczeństwa. Nie należy podawać dużej ilości wody pod szczelnie rozłożoną płachtę gaśniczą.
Podsumowanie
Pożary baterii litowo-jonowych stają się jednym z największych wyzwań współczesnej ochrony przeciwpożarowej. Dotyczy to już nie tylko dużych miast, ale również lokalnych działań prowadzonych przez jednostki OSP.
Dlatego coraz większe znaczenie mają:
✔ szkolenia praktyczne,
✔ znajomość procedur,
✔ odpowiedni sprzęt,
✔ właściwe podejście operacyjne.
Programy wsparcia takie jak ORLEN na Straży pozwalają jednostkom rozwijać kompetencje i przygotowywać się do zagrożeń, które jeszcze kilka lat temu praktycznie nie występowały w codziennej służbie strażaków.
